ปฐมพยาบาลในเกาหลีเมื่อโดนแมงกะพรุน เม่นทะเล หรือแมลงต่อย

อย่าใช้ปัสสาวะ แอลกอฮอล์ ทราย ยาพอก หรือกรีดผิวเพื่อ “ถอนพิษ” พาคนออกจากน้ำหรือห่างจากฝูงแมลงก่อน แล้วแยกว่าเป็นหนวดแมงกะพรุน หนามเม่นทะเล หรือผึ้ง/แตนต่อย หากหายใจลำบาก ลิ้นหรือคอบวม เป็นลม สับสน ชัก หมดสติ ปวดทั่วตัวรุนแรง หรืออาการลามเร็ว ให้โทร 119 ทันที

ทำให้คนปลอดภัยก่อนดูบาดแผล

อย่าปล่อยคนที่อ่อนแรงหรือเวียนหัวไว้ลำพัง ที่หาดมีเจ้าหน้าที่ให้ไปสถานีกู้ภัย บอก 119 ชื่อหาดหรือเส้นทาง ทางเข้าเลขที่หรือจุดสังเกตใกล้สุด เวลาเกิดเหตุ และอาการปัจจุบัน เปิดลำโพงแล้วทำตามผู้สั่งการ

หากผู้ป่วยมีปากกาเอพิเนฟรินที่แพทย์สั่งเฉพาะตนและดูเหมือนเกิดแอนาฟิแล็กซิส ให้ช่วยใช้ปากกาของเขาตามที่เคยฝึก พร้อมเรียก 119 แนวทาง AHA/กาชาดอเมริกัน 2024 ระบุว่าเอพิเนฟรินฉีดเข้ากล้ามคือการรักษาทันทีหลัก และต้องเปิดระบบฉุกเฉิน ยาแก้แพ้อาจช่วยคันเฉพาะที่ แต่ไม่แทนเอพิเนฟรินในภาวะแพ้รุนแรง

แมงกะพรุน: ใช้น้ำทะเลก่อน น้ำส้มสายชูใช้เมื่อมีคำสั่งเฉพาะพื้นที่

ขึ้นจากน้ำโดยไม่ถู หนวดที่ดูนิ่งยังยิงเซลล์เข็มพิษได้ จึงไม่จับมือเปล่า กระทรวงมหาสมุทรและประมงเกาหลีให้เอาหนวดที่เห็นออกด้วยตะเกียบ ขอบบัตร หรืออุปกรณ์เหมาะสม แล้วล้างมาก ๆ ด้วยน้ำทะเลหรือน้ำเกลือ CDC ก็แนะนำใช้น้ำทะเลปริมาณมากและคีมหรือขอบบัตร

อย่าใช้น้ำจืดล้างครั้งแรก เพราะอาจกระตุ้นเซลล์เข็มพิษเพิ่ม ปัสสาวะและแอลกอฮอล์ก็ไม่แนะนำ น้ำส้มสายชูขึ้นกับชนิดและพื้นที่: CDC ระบุว่าอาจช่วยบางชนิดในอินโด-แปซิฟิก แต่เพิ่มการปล่อยพิษในบางชนิดเขตอบอุ่น ในเกาหลีใช้เมื่อไลฟ์การ์ดหรือระเบียบท้องถิ่นปัจจุบันสั่งสำหรับชนิดที่สงสัยเท่านั้น

ถามทีมกู้ภัยว่าจะประคบร้อนหรือเย็น กระทรวงเกาหลีแยกว่าหากไม่แดงหรือบวมให้ประคบอุ่นราว 45°C แต่หากแดงหรือบวมให้ประคบเย็น CDC ระบุว่าน้ำราว 45°C อาจช่วยพิษบางชนิด แต่หลักฐานยังจำกัด ทดสอบอุณหภูมิไม่ให้ลวกเสมอ อย่าถูทราย พันแน่น หรือกลับลงน้ำเพราะเพิ่งหายปวด แผลกว้าง ปวดมากขึ้น ใกล้ตา/ปาก ผิวเปลี่ยนนาน หรือมีอาการทั่วตัวต้องพบแพทย์

เม่นทะเล: ถ้าปลายหนามตื้นหยิบไม่ง่ายให้หยุด

หนามเม่นทะเลทำให้เกิดแผลแทง ออกจากโขดหิน ล้างสิ่งสกปรกผิวเบา ๆ และใช้น้ำร้อนระดับทนได้โดยไม่ลวกเพื่อลดปวด CDC เตือนว่าหนามเปราะที่ค้างอาจทำให้อักเสบ ติดเชื้อ เป็นแผลเป็น และอาจต้องให้บุคลากรแพทย์เอาออก

อย่ากรีดผิว บีบเท้า ใช้เข็มคุ้ย หรือขุดตามเศษที่หัก จุดดำอาจเป็นเม็ดสี และไม่มีจุดก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีเศษ ถ้าปลายตื้นไม่หลุดง่าย ให้ปิดแผลและหยุด หนามลึก/หลายอัน ใกล้ข้อ ลงน้ำหนักลำบาก ปวดเพิ่ม แดงลาม มีหนอง หรือไข้ ควรไปคลินิก วัคซีนบาดทะยักกระตุ้นกับยาปฏิชีวนะให้แพทย์ตัดสิน ไม่ใช่ขั้นตอนอัตโนมัติบนหาด

ผึ้งหรือแตน: ออกจากฝูง แล้วเอาเหล็กในที่ค้างออกเร็ว

ย้ายไปจุดไม่มีผึ้งก่อน หากเหล็กในผึ้งค้างให้เอาออกโดยเร็ว แนวทาง AHA/กาชาดล่าสุดระบุว่าดึงหรือขูดก็ใช้ได้ ความเร็วสำคัญกว่าการยึดวิธีเดียว ล้างด้วยสบู่และน้ำไหล แล้วประคบเย็นห่อผ้าลดปวดบวม อย่าวางน้ำแข็งตรงผิวหรือทาดิน/ยาพอก

ปวด คัน บวมเล็กเฉพาะที่ต่างจากหายใจลำบาก ลมพิษทั่วตัว อาเจียนซ้ำ เวียนหัว หรือลิ้น/คอบวม อาการทั่วตัวลุกลามเร็วได้ ให้ช่วยใช้เอพิเนฟรินที่สั่งเฉพาะเมื่อเข้าเกณฑ์และโทร 119 อย่ารอยาแก้แพ้กินออกฤทธิ์ การต่อยที่ลูกตาต้องประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ ถูกต่อยหลายครั้ง บวมแย่ลง มีสัญญาณติดเชื้อ หรือไม่รู้สัตว์ชนิดใดก็ควรขอคำแนะนำแพทย์

หลักเดียวที่ใช้ได้กับทั้งสาม

ออกจากอันตราย แยกว่าเป็นหนวด แผลแทง หรือปฏิกิริยาแพ้ แล้วใช้ปฐมพยาบาลให้ตรงสาเหตุ หากปลอดภัย ถ่ายภาพผิวและสัตว์จากระยะห่าง จดเวลา สิ่งที่ทา และอาการเปลี่ยนอย่างไร บทความนี้เป็นข้อมูลปฐมพยาบาลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย อาการรุนแรง แย่ลง หรือไม่แน่ใจต้องให้ผู้เชี่ยวชาญดูแล